Sesletim (Artikülasyon) Bozukluğu Nedir?

Kocaeli Dil, Konuşma ve Ergoterapi Merkezi Dil, Konuşma ve Gelişim Merkezi olarak çoçuklarda ve ergin bireylerde sıkça görülen ve genellikle ‘Çocuğum harf çıkaramıyor.‘ , ‘Çocuğumun söyledikleri anlaşılmıyor.‘ , ‘Çocuğum k harfini, r harfini, s harfini söyleyemiyor.‘ , ‘R leri söyleyemiyorum.‘ tarzında şikayetler ile danışanlarımız ve ebeveynlerimiz kliniğimize başvurmaktadırlar. Sesletim bir diğer ismi ile Artikülasyon Bozukluğu, gündelik yaşantı içerisinde hecelerin, seslerin ya da sözcüklerin yanlış olarak üretilmesi anlamına gelir. Günümüzde çok sık rastlanan iletişim bozukluklarından biri olan bu sorun, çoğunlukla çocuklarda gözlemlenir ve çocukların konuşması halinde dinleyicilerin çocuğun söylediklerini anlama konusunda çok daha fazla özen göstermesine sebep olan bir iletişim sorunudur. Artikülasyon Bozukluğu, çocuklarda gözlemlendiği gibi temel olarak çocukların gelecekte kuracağı pek çok ilişkiye doğrudan etki etmektedir. İş yaşantısından aile yaşantısına, gündelik iletişimden mesleki ve okula kariyerlerine kadar pek çok konuda olumsuzluğa sebep olabilen bu bozukluğun terapiler yardımıyla tedavi edilmesi mümkündür. Çocuklarda Artikülasyon Bozukluğu sorunu yaşanmadığını anlamanın yöntemleri belirgin olmasının bu sorunu yaşayan çocuklarda genellikler şu tarz durumlar gözlemlenir:

• “S” harfinin peltek şekilde söylenmesi
• Normalde kullanılması gereken sesin yerine başka bir sesin kullanılması. Çoğunlukla ikilemelerde ortaya çıkar.
• Çoğunlukla kelime sonlarında bulunan hecelerin bir önceki ile yer değiştirmesi
• Sesin ya da hecenin eksiltilmesi veya hiç söylenmemesi
• Çoğunlukla sözcük ve kelime başında olacak şekilde eklemelerin yapılması

Gibi durumlar genel hatlarıyla Artikülasyon Bozukluğu belirtileri arasında çocuklarda en çok gözlemlenen durumlardır.

Artikülasyon Bozukluğu Nedenleri

Artikülasyon Bozukluğu nedenleri geniş bir yelpazeyi kaplamaktadır. Özellikle çocuklarda gözlemlenen nedenlerin büyük bir kısmının genetik belirleyiciler sebebiyle oluştuğu tahmin edilmektedir ve bunun dışında öğrenme sürecinde yapılan yanlışlar ve diğer dışsal etkiler de sebepler arasında yer alır. Artikülasyon bozukluğu nedenleri genel hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:

• Fiziksel Anomelilerden Kaynaklanan Nedenler: Çocukların dil, diş veya ağız bölgesinde yaşadığı yapısal sorunlar sebebiyle ortaya çıkan ses sorunları
• Nörolojik Sağlık Sorunları: Beyin yaralanması, felç ve benzeri nörolojik sağlık sorunları sebebiyle çocukların ses iletimi konusunda bozukluk yaşaması
• İşitme Sorunları: Kulak zarı zedelenmeli, orta kulak zarı iltihabı veya doğuştan gelen işitme kaybı nedeniyle oluşan Artikülasyon Bozukluğu
• Doğru Öğrenme Tekniklerinin Kullanılmaması: Öğrenme konusunda en temel yaklaşımlar arasında yer alan pekiştireç yönteminin yanlış olarak kullanılmasıdır.

Bu tarz sebeplerden kaynaklanan durumlar sonucunda Artikülasyon Bozukluğu sorunlarının ortaya çıkması mümkünüdür.

Artikülasyon Bozukluğu Ne Zaman Anlaşılır?

Çocuklarda seslerin öğrenme süreci dönemlik aşamalardan geçmektedir. Bu sebepten dolayı ses iletimi konusunda yaşanabilecek tüm güçlüklerin Artikülasyon Bozukluğu sebebiyle ortaya çıktığı düşünülmemelidir. Büyük oranda 7 ile 9 yaş aralığında çocuklar sahip oldukları anadillerinde var olan tüm sesleri belirgin bir şekilde çıkarabilmektedir. Dolayısıyla terapi ihtiyacına duyulup duyulmadığı konusunda uzman görüşlere başvurulması tavsiye edilir.

Artikülasyon Bozukluğu Tedavisi

Gözlemlenen ya da belirgin bir şekilde ön plana çıkan Artikülasyon Bozukluğu sorunlarının erken dönemde teşhis edilmesi ve teşhis edildikten sonra hemen tedavi sürecine geçilmiş olması kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda çocukların gelişimi konusunda oldukça önemli bir role sahip olan seslerin belirtilen durumlarda olduğu gibi çocuklar tarafından çıkarıldığı düşünülüyorsa uzmanlardan görüş alınması gerekmektedir. Bu noktada her ses bozukluğunun da Artikülasyon Bozukluğu belirtisi olmadığının altı çizilmelidir. Artikülasyon Bozukluğu tedavisi konusunda günümüzde en çok tercih edilen tedavi yöntemi terapilerdir. Özellikle yapısal bozukluklardan kaynaklanmayan sorunlar da terapilerin ses bozukluklarını giderme konusunda son derece kritik katkıları olduğu bilinmektedir.

Artikülasyon Bozukluğu Terapisi

Artikülasyon Bozukluğu terapisi yapılandırılmış özel etkinlikler eşliğinde kişinin durumuna ve şartlara uygun şekilde dizayn edilir. Pek çok farklı teknik ve metot aracılığıyla doğal bir öğrenme zemini oluşturularak çocuğun sesleri en doğru şekilde söyleyebilmesi adına tekrar ve uyumluluk gibi yöntemler kullanılarak tedavi kalıcı olarak sağlanır.